historie

Oprichting BAM door Simon van Luytelaar en Terts Brinkhof. Eerste oefenruimtes in Amersfoort gerealiseerd.

Grachtkerk aan lieve vrouwestraat.
Huidige lokatie Theater de Lieve Vrouw.

Na drie mislukte kraken van het pand Hof/Krommestraat 19 (thans restaurant “Pallas Athene”) wordt op 14 oktober de leeggekomen “Grachtkerk” (LV-straat 15) gekraakt. De kraak wordt door de gemeente gedoogd en er ontstaat een bloeiend cultureel bolwerk i.s.m krakers, Theater De Witte Zaal en Filmhuis Appelmarkt.
Hoogtepunten Grachtkerk: Actie Een voor Ethiopië, Scholieren tegen kruisraketten (+ 1600 bezoekers).

grachtkerk gekraakt

Gemeente koopt Grachtkerk nadat de door de krakers aangetrokken architect Jim Klinkhamer een bouwplan voor een theater en een poppodium op die plek heeft gemaakt. Er komt een theater en een “popkelder”.
KERST: Grachtkerk brandt uit nadat horecavergunning is ingetrokken. De plannen blijven echter doorgaan.

Er zijn conflicten in Stichting De Gracht, die de Grachtkerk beheert, voornamelijk tussen de theater- en popliefhebbers. De “poppoot” dreigt te sneuvelen.
September: oprichting Vereniging De Vrije Kelder. De splitsing tussen “De Kelder” en “De Lieve Vrouw” is een feit.

Opening De Kelder en De Lieve Vrouw (11/12 maart). Theater DLV begint alcoholvrij omdat de vergunning niet wordt afgegeven, De Kelder belt met burgemeester Schreuder en krijgt een ontheffing voor onbepaalde tijd.

Startsubsidie:
20,000 gulden van de gemeente en 80,000 van het Rijk (Fonds Jongeren bouwen voor jongeren) en nog een groot bedrag van het Kon. Julianafonds.

Programmaprofiel:
Veel Punk en Alternatieve Gitaarmuziek (o.a. Seein' Red), Cabaret (o.a. Vincent Bijlo), Politiek Café (over bijvoorbeeld hereniging West en Oost-Duitsland).

De eerste jaren:
Veel bezoekers, veel conflict tussen de vrijwilligers (disco/rock – commercie/underground) onderling en bestuur vs. Leden. Er zijn geen betaalde krachten, er is geen exploitatiesubsidie. Binnen een paar maanden wordt “De Vrije Kelder” gewoon “De Kelder” omdat ontevreden leden zich niet meer vrij voelen. Een handgemeen tijdens een ledenvergadering moet door de politie beslecht worden.

het bestuur ziet in dat er geprofessionaliseerd moet worden en houdt workshops op de Veluwe om beleid te maken.

Op eigen kosten wordt een betaalde “manager” aangetrokken: Paulus Brugman.
paulus brugman

De verenigingsstructuur wordt onhoudbaar geacht door aanhoudende verwerping van bestuursplannen door de ledenvergadering. De Kelder wordt stichting.
Het eerste “Torenpopfestival” vindt plaats onder het motto “Meer Geld, Meer Pop, Meer Jongeren”, tevens om exploitatiesubsidie van de gemeente los te krijgen.

De Kelder is stichting geworden.
Er vindt uitbreiding betaalde krachten plaats. De exploitatiesubsidie komt rond, evenals de landelijke erkenning als poppodium (met bandsubsidie). De Kelder wordt enige jaren later zelfs door de gemeente als basisvoorziening in de Amersfoortse cultuur erkend.

Fusie tussen de BAM-oefenruimtes en De Kelder, samenwerking met de muziekschool (Scholen in de Kunst). De nieuwe, definitieve oefenruimtes gaan open onder beheer van De Kelder.

Cafebrand Volendam. Strengere brandweereisen voor De Kelder, die uitmonden in een veel lager aantal toe te laten bezoekers. De landelijke status wordt kwijtgeraakt en daarmee ook de bandsubsidie. Er is inmiddels wel sprake van nieuwbouw voor De Kelder in het Eemcentrum.

Politieke onzekerheid. Uiteindelijk wordt besloten tot nieuwbouw voor De Kelder in het Eemcentrum. Verwachte opening 2009, samenvallend met Amersfoort 750 jaar stadsrechten.
In 2003 verlaar programmeur Erik van der Veen De kelder en gaat aan de slag in De Tagrijn van Hilversum.
Waldo Volmer neemt zijn plaats in.

waldo volmer

Directeur Paulus Brugman zoekt zijn geluk in Purmerend. Aldaar wordt gebouwd aan een nieuwe popzaal: P3.
Waldo volmer wordt zakelijk leider. Een interim directie gevormd door Niek van der Sprong en Loes Wagemaker wordt ingesteld.

niek van der sprong

Programmeur Waldo Volmer verruild De Kelder voor P3 in Amselveen.
Ide Koffeman (o.a. bestuur Per Expressie) volgt hem op als programmeur.

ide koffeman

De Kelder heeft laatste avond aan de LV-straat 15.

Verwachte heropening op tijdelijke locatie “Rohm en Haas”, die betrokken blijft tot de oplevering van de nieuwbouw in het Eemcentrum.

3VOOR12/Utrecht blikte in 2004 terug op 15 jaar De Kelder met Erik van der Veen (41). Van 1992 tot 2003 was hij programmeur van het voornaamste podium van Amersfoort, alvorens over te stappen naar de Hilversumse 'Tagrijn'. bron: 3voor12

'De Kelder is ontstaan vanuit de kraakscene rondom de voormalige kerk 'Het Kippenhok' (grachtkerk) in Amersfoort', vertelt Van der Veen over de ontstaansgeschiedenis. 'We wilden dat er in die tijd iets voor jongeren in Amersfoort te doen zou zijn. Om dat te bereiken, zijn we intensief gaan samenwerken met de organisatie van Theater De Flint. Al bleken onze werelden tegelijk ook te sterk te verschillen om er een structurele samenwerking van te maken. Waar het theater zichzelf steeds verder bleef ontwikkelen, werden wij vrijwel altijd gerund door vrijwilligers. En ja, dat leverde nogal eens wat wrevel op.'

Toch ging het begrip 'professionalisering' in al die jaren ook aan De Kelder niet voorbij. Door een aantal goede krachten in het bestuur, onder wie de huidige Hedon-programmeur Mike Iking, werd het Amersfoortse podium halverwege de jaren negentig door het NPI zelfs tot kernpodium gepromoveerd. Als gevolg daarvan groeide De Kelder ineens uit tot een vaste waarde tijdens de jaarlijkse clubtournees van menig vaderlandse topact. Van Bettie Serveert tot Hallo Venray, van Urban Dance Squad tot Claw Boys Claw: stuk voor stuk hebben ze meerdere malen op de planken van De Kelder gestaan.

Het waren hoogtijdagen waaruit Van der Veen natuurlijk maar wat graag anekdotes put. Een van de optredens die bij Van der Veen nog in het geheugen gegrift staan, is dat van Shine, de band die Richard Janssen begin jaren negentig oprichtte na het uiteenvallen van zijn vorige band, The Fatal Flowers. 'Ik kan me de sfeer die toen in de kleedkamer hing, nog als de dag van gisteren herinneren' vertelt de voormalig Kelder-programmeur enthousiast. 'Met een los pickupje en allerlei Nederlandstalige muziek stonden ze daar: al hossend in de kleedkamer, de glazen wijn op het hoofd. Prachtig!'

Andere hoogtepunten die bij Van der Veen op komen borrelen zijn de voorpremiere van de eerste tournee van Junkie XL in '97 ('Vooraf zoemde het al door de zaal. En inderdaad: er gebeurde iets! Heel apart om mee te maken'). alsmede de diverse keren dat Bettie Serveert het kleine ondergrondse podium betrad. 'Toen zij hier voor het eerst speelden, kwamen ze naar me toe met zo'n typische blik van 'Waar zijn we in hemelsnaam nu weer terechtgekomen? Wat is dit voor huiskamer? Maar achteraf bleken ze het helemaal fantastisch te hebben gevonden. In de jaren nadien zijn ze dan ook nog een aantal keren teruggekomen.'

Huiskamer. Het woord is al gevallen. Als het Amersfoortse podium met 1 toverwoord gekenschetst moet worden, is dat het wel. Met dank, zo moet gezegd, aan het Nationaal Popinstituut, dat na de nieuwjaarsramp in Volendam veiligheid liet prevaleren boven alles. Doordat De Kelder niet aan de noodzakelijke eisen voldeed, werd de kernpodiumstatus haar ontnomen, en moest ze in het vervolg als 'D-podium' door het leven gaan. Met een maximale capaciteit van 182 mensen, personeel incluis.

Het bleek een klap, waarvan de gevolgen nog altijd stevig doorwerken. 'De Kelder heeft sindsdien nauwelijks meer geld om goede landelijke acts te programmeren, en moet het daarom noodgedwongen zoeken in kleinschaligheid', aldus Van der Veen. 'Er worden nu dan ook vooral veel provinciale acts geboekt. Maar ja, het blijft vaak lastig om daar in Amersfoort het juiste animo voor te vinden. Het lijkt soms zelfs wel alsof De Kelder buiten Amersfoort een grotere populariteit geniet dan erbinnen. En dat terwijl deze stad met 150.000 inwoners genoeg potentie heeft voor een goed poppodium.'

Ook waar het muzikale aanbod zelf betreft, heeft Amersfoort volgens Van der Veen wel eens betere tijden gekend. Hiphopcrews als DAC en De Dode Dichters mogen het momenteel dan heel behoorlijk doen, op andere gebieden blijft de aanwas vooralsnog behoorlijk karig. 'Er lopen wel hele goede bands rond in Amersfoort hoor. Alleen zijn de meesten daarvan al een behoorlijk poosje bezig.'

Als voorbeelden noemt Van der Veen voormalig Grote Prijs-winnaars Raise The Roof en Quick 'N Brite, death metal band Pleurisy ('ook niet bepaald een heel vernieuwend genre') en hitparadebestormers Pater Moeskroen. Zijn persoonlijke favoriet: Poetica In Silentio, een theatraal rockend gezelschap, ronddobberend in King Crimson-achtige wateren.

Om zowel De Kelder als het huidige Amersfoortse popklimaat er weer goed bovenop te krijgen, ziet Van der Veen echter maar 1 gepaste oplossing: een stevige injectie van gemeentelijke huize. Een 'daadkrachtig optreden', zoals Jan-Peter Balkenende dat zo dikwijls pleegt te verwoorden. 'De gemeente durft niet voor cultuur te kiezen', vindt Van der Veen. 'Er worden alsmaar geen besluiten genomen. Zelfs aan de geplande nieuwbouw durft niemand zijn vingers te branden. Men blijft maar bezig met onderzoeken, ondertussen gebeurt er niets. En dat terwijl een ordentelijk poppodium voor een goed cultureel klimaat van levensbelang is, en Amersfoort met 150.000 inwoners ook over genoeg potentie voor een goed poppodium beschikt. Het wordt alleen hoog tijd dat de gemeente dat ook eens inziet.'

(inmiddels is het 2006 en wordt er hard gewerkt aan een nieuw podium in het Eemcentrum. RvdB.)

In het archief van De Kelder kan je meer te weten komen over het programma door de jaren heen: KLIK